______________________________________________________________________________________________________________________________________________________
 
 
 
 
       
     
 
 hasikera >kulturea

Sarrerea Erdi Aroa Historia
Genero narratiboa XVI. mendea Izen batzuk
Genero lirikoa XVII. mendea  
Genero paremiologikoa XVIII. mendea  
Genero dramatikoa XIX. mendea  
  XX. mendea  
  XXI. mendea  



 BERTSOLARITZEA

 Izen batzuk

Bizkaian, aspaldikoenetako bat Juan Cruz de la Fuente dogu, Durangon bizi zana eta besteak beste gaur egun kantetan dogun "Ator, ator mutil etxera" kantuaren sortzailea.
Baina beren beregi Enbeita familia aitatu behar dogu, herrialde industrializatu horretan, bertsolaritzea berbiztu ebalako:
Kepa Enbeita (1878-1942), haren semea Balendin (1906-1986) eta lobea, Jon (1950), oraingo bertsolaririk onenetarikoa. Euskal Herri osoan, izen honeek be ezagunak dira: Jon Lopategi (1934) eta Jon Azpillaga (1934). Eretxi politikoakaitik Francoren kartzeletan egondakoak dira. Ganera, Mugartegi eta Mañukorta lako izenak ezin dira aitatu barik laga.

________________________________________________


 KEPA ENBEITA


Muxika (Areatza) 1878-1942.

Bizkaiko lehen bertsolari historikoa dogu. Etapa bi bereiztuko gendukez: lehenengoan (1897-1904) plaza-gizon legez ezagutu genduan. 1903. urtean desafio handi bat irabazi eban bertsolari giputzen aurrean. Inork ez eban pentsetan Bizkaian egoanik bertsolari giputzak menderatu eikezan bertsolaririk. Bizkaieraz jardun eban. Bigarren etapan (1905-1936) ohiko bertsolaritzea albo batera laga eban eta olerkigintzan aparteko ahaleginak egin zituan. "Muxikako urretxindorra" esaten eutsien .


________________________________________________


 BALENDIN ENBEITA


Muxika (1906-1986)

Kepa Enbeitaren semea, Bizkaiko bertsolaritzearen sustatzaile nagusia izan zan. Euskal Herriko lehenengo bertso-eskolea sortu eban eta handik etorri dira gero Jon Enbeita eta Jon Lopategi lako bertsolariak.

________________________________________________


 JON LOPATEGI

Muxika (Areatza) 1934.

Enbeitatarren baserritik oso hur jaio zan eta horri esker ezagutu eban bertsolaritzea. Garriko izeneko bertso-eskolan trebatu zan bertsotan, teknika handiko bertsolari bihurtuz.


________________________________________________


 XABIER AMURIZA

Zornotza 1941.

Euskal Herri osoan izan dan bertsolaririk handienetakoa. Hainbat arrazoigaitik, ordura arteko tradizinoa hankaz gora jarri eban 1980ko txapelketan:

    1. Batuaz jardun eban bakarra izan zan, euskera batua ez zala         hizkuntza lehor eta artifiziala erakusteko...;
    2. Musika propioak erabili zituan.
    3. Bertsolaria ez dala bertsolari jaioten eta jardunean trebatzen         dala esan eban.

Obra batzuk be idatzi dauz bertsolaritzearen ganean:

    1. Zu ere bertsolari (1982)
    2. Bizkaiko bertsogintza. I Izengabeak.
    3. Bizkaiko bertsogintza. II Izendunak.
    4. Ganera Menditik Mundura
    5. Gartzelan idatzitako bertso liburua
    6. Laurehun herri. Mila bertso berri.
    7. Bizkaieraz Bertsotan. 1996.
    8. Agur sagar beltzeran. Bertsolari liburuak. 2001.

________________________________________________