Hau da, dudarik barik, bizkaierearen gizaldia. Mende honetan eskuratu eban bizkaiereak euskalki literarioaren mailea. Bizkaiera literarioaren izen garrantzitsuenak ondoko honeek ditugu: Joan Antonio Mogel eta Pedro Antonio Añibarro. Idazle handi honeek eregi eben bizkaierazko literaturea, bide ezbardin bi urratu arren. Mogelek Markinako eskolea deitutakoa sortu eban, eta Arratiako eskolea, barriz, Añibarrok. Añibarrok bizkaierea modu zabalagoan idatzi eban; Mogelek, barriz, Markinako euskera ospetsua hartu eban oinarri. XIX. gizaldiaren erdialdean, bizkaieraz idatzitako literatureak gitxitze nabarmena izan eban barriro be. Dana dala, XIX. mendearen azkeneko urteetan, barriro etorri zan loraldia, eta bizkaieraz argitaratutako liburu eta artikuluak asko ugaldu ziran. Luis Luziano Bonaparteren izena be ez da ahaztu behar, printze frantsesaren eraginez bizkaierazko itzulpen asko egin eta argitaratu ziralako. Lehenengo aldiz, bizkaieraz idatzi ebenen zerrendea luzea da: Pablo Pedro Astarloa, Pedro Jose Patricio Astarloa Iturri, Fr. Bartolome Santa Teresa, Joan Mateo Zabala, Joan Jose Mogel, Bizenta Mogel, Jose Antonio Uriarte, Eusebio Maria Azkue, Andres Iturtzaeta, San Balendin Berriotxoa, Luis Itza eta Agirre, Felipe Arrese Beitia, Sabin Arana...

________________________________________________