1545. urtean Detxeparek argitara emon eban euskal literaturan idatzitako lehenengo liburua. XVI. gizalditik aurrera, beraz, egin geinke berba euskal literaturearen ganean. Baita bizkaieraz be, Iparraldeko eta Hegoaldeko literatur ekoizpenaren artean alde handia egon arren. Bizkaiereari jagokonez, Esteban de Garibairi zor deutsagu ia guztia. Jakintsu honek erderaz idatzi eban bere obra osoa, baina jaso, jaso egin ebazan sasoi horretan erabilten ziran esakera zaharrak, eta bai balada zaharren batzuk be. Esakera zaharren bildumeak: REFRANES Y SENTENCIAS http://www.vc.ehu.es/gordailua/Refranes_sentencias.htm. dau izena. Orain argitaratu da barriz Joseba Lakarraren eskutik.

Bitxia izan arren, ganerako testuak Arabakoak dira, Gasteiz ondokoak bitzuk: Betolatzaren doktrinea http://www.vc.ehu.es/gordailua/doctrina.htm eta Landuchioren hiztegia. Dana dala, Bizkai alde osoan ulerterreza izatea zan lehenengoaren asmoa, eta Bilbon argitaratu izan zanez, Bizkaiko berbetea izan daiteke. Fray Joan Zumarragakoa durangarraren izena be ezin da ahaztu.

Refranes y Sentencias

545. Otu doneari ygarartean nequea.
546. Guiçon onac azcurriac bere.
547. Ecandu gastoari bernea ausi.
548. Barria eder eguic.

- Esteban Garibai Zamalloa

- Joan Perez Betolatza

- Nicolas Landuchio
- Joan Zumarragakoa
________________________________________________